Szkolenia internetowe dla dietetyków Paleta Diet

Blog

Mgr Jolanta Czepułkowska
Zaburzenia stanu odżywienia w przebiegu choroby nowotworowej

Stan odżywienia definiuje się jako zespół cech morfologicznych, biochemicznych i funkcjonalnych organizmu, które bezpośrednio lub pośrednio zależą od czynników żywieniowych.

Przebieg choroby nowotworowej niemal zawsze wiąże się z zaburzeniami stanu odżywienia – niedożywieniem lub jego skrajną formą – zespołem wyniszczenia nowotworowego.
Rozwój niedożywienia zależy od rodzaju i lokalizacji procesu nowotworowego, stopnia zaawansowania choroby, przebiegu klinicznego oraz sposobu leczenia. Szacuje się, że niedożywienie dotyka około 30% pacjentów kwalifikowanych do leczenia onkologicznego, z czego u 12% stwierdza się niedożywienie znacznego stopnia.
Sygnałem świadczącym o zaburzeniu stanu odżywienia jest utrata masy ciała o 5% w ciągu ostatnich 3 miesięcy lub o 10% w ciągu 6 miesięcy.

Zaburzenia stanu odżywienia w przebiegu choroby nowotworowej wynikają między innymi z dysregulacji procesów metabolicznych, ogólnoustrojowych reakcji zapalnych, jak i podejmowanych działań diagnostyczno-terapeutycznych.

Zaburzenia metaboliczne wynikające z obecności choroby nowotworowej obejmują gospodarkę białkową, węglowodanową i lipidową. Obserwuje się zwiększony katabolizm białek mięśniowych, nasilony proces glukoneogenezy, insulinoopornosć, nadmierną lipolizę oraz hiperlipidemię. Ponadto stwierdza się ujemny bilans energetyczny, który wynika z zachwianej równowagi pomiędzy spożyciem, a wydatkowaniem energii lub wykorzystaniem substratów energetycznych, zwiększoną spoczynkową przemianą materii będącą skutkiem reakcji zapalnej, a także przewagę reakcji katabolicznych nad anabolicznymi.

Powyższe zaburzenia wynikają głównie z działania aktywnie biologicznych substancji produkowanych przez nowotwór oraz przez komórki organizmu w odpowiedzi na toczący się proces nowotworowy.

Poza zasadniczą chorobą oraz dysfunkcją procesów metabolicznych do zaburzeń stanu odżywienia mogą przyczynić się także czynniki psychogenne (lęk, ból, depresja) oraz uboczne skutki stosowanej terapii takie jak: nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, zaburzenia smaku i zapachu, suchość i ból w jamie ustnej, zabiegi operacyjne, a także częsta hospitalizacja. Pobyt w szpitalu wiąże się również z koniecznością częstego głodzenia pacjentów przygotowujących się do badań diagnostycznych lub zabiegów terapeutycznych.

Nieprawidłowy stan odżywienia niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Przede wszystkim powoduje gorszą odpowiedź organizmu na leczenie przeciwnowotworowe. Wiąże się również z częstszym występowaniem objawów niepożądanych oraz ciężkich powikłań stosowanej terapii, co w efekcie powoduje gorsze rokowanie i krótszy czas przeżycia pacjentów. Ponadto zaburzenia stanu odżywienia znacznie obniżają jakość życia pacjentów, przyczyniają się do rozwoju depresji, zmniejszają aktywność życiową, a także upośledzają funkcje umysłowe.

Autor:

Mgr Jolanta Czepułkowska

Przeczytaj kolejne artykuły naszego eksperta