Szkolenia internetowe dla dietetyków Paleta Diet

Blog

mgr Donata Krawczyk
Hiperfosfatemia- zalecenia żywieniowe

Przewlekła choroba nerek (PChN) prowadzi do rozwoju wielu niekorzystnych zmian w układzie sercowo-naczyniowym oraz w tkance kostnej, zwiększając śmiertelność pacjentów. Jedną z przyczyn tych zaburzeń jest hiperfosfatemia. Bardzo kluczową rolę w leczeniu tej przypadłości oprócz wdrożenia farmakoterapii, odgrywa dietoterapia skupiająca się na ograniczeniu spożycia fosforanów.

Hiperfosfatemia jest bardzo często spotykana w przebiegu przewlekłej choroby nerek (PchN). Występować też może u chorych, którzy są żywieni pozajelitowo- ma to związek ze zbyt dużą podażą fosforanów w diecie.

Przyczynami hiperfosfatemii są także: niewydolność nerek, niedoczynność przytarczyc, kwasica oddechowa/mleczanowa/cukrzycowa, akromegalia, białaczka, chłoniak, zatrucie witaminą D3.

Hiperfosfatemia objawia się odkładaniem soli wapniowo-fosforanowych w spojówkach (tzw. zespół czerwonych oczu). Może też dawać widoczne objawy na skórze (świąd), oraz przyspieszać rozwój miażdżycy.

W przeciągu ostatnich kilkunastu lat, z większą dokładnością zaczęto badać wpływ coraz częściej stosowanych w przemyśle spożywczym dodatków fosforanowych na poziom stężenia fosforanów w surowicy.

W praktyce dietetycznej pomocną staje się piramida spożycia fosforu, która jest łatwym w odczytaniu, graficznym narzędziem dopełniającym edukację żywieniową pacjentów z PChN.

 

Główne zalecenia żywieniowe pomagające obniżyć zawartość fosforu w diecie:

  1. Chorzy powinni stosować dietę łatwostrawną z ograniczeniem białka. W celu ograniczenia błonnika w diecie i nie drażnienie termicznie i mechanicznie układu trawiennego, należy spożywać posiłki w temperaturze pokojowej. Produkty pszenne, drobne kasze i makarony. Warzywa i owoce powinny być obrane ze skóry, duszone/gotowane na parze lub zmiksowane na mus, przecier. Zapotrzebowanie na białko jest ustalane na podstawie stopnia niewydolności nerek.
  2. Na ogół zaleca się pacjentom między innymi ograniczenie serów żółtych, topionych, orzechów, konserw mięsnych, słodkich napojów gazowanych typu cola, produktów wysokoprzetworzonych.
  3. Białko jaja jest niezwykle bogatym źródłem białka o wysokiej wartości biologicznej i ma jeden z najniższych wskaźników stosunku fosforu do białka.
  4. Warto również zwrócić uwagę, że gotowanie na przykład mięsa obniża zawartość fosforu przy jednoczesnym zachowaniu zawartości pełnowartościowego białka.
  5. Jeżeli chcemy jeszcze bardziej zmniejszyć zawartość fosforu, należy mięso moczyć w zimnej wodzie godzinę przed gotowaniem. Na zawartość fosforu w mięsie mają również wpływ czas gotowania, użyta woda oraz porcja mięsa. Mięso ma niższy stosunek fosforu do białka po ugotowaniu w tak zwanej miękkiej wodzie.
  6. Zawartość fosforu w próbce mięsa pokrojonego w plastry i gotowanego przez 30 minut jest prawie o połowę niższa od zawartości fosforu w większym, niepokrojonym kawałku mięsa gotowanym przez 10 minut.
  7. Najważniejszym zaleceniem w diecie niskofosforanowej jest unikanie spożywania produktów zawierających dodatki fosforanowe, gdyż zwiększają one zawartość fosforu w diecie średnio o 60%.

Źródło:
Małgorzata Kaczkan i wsp.:Realizacja założeń diety niskofosforanowej a ukryte źródła fosforu. Forum Nefrologiczne 2018, tom 11, nr 1, 15–23

Autor:

mgr Donata Krawczyk

Przeczytaj kolejne artykuły naszego eksperta