Szkolenia internetowe dla dietetyków Paleta Diet

Blog

mgr Anna Pawlik
Restrykcje żywieniowe jako czynnik negatywnie wpływający na zdrowie psychiczne i zachowania żywieniowe.

Wzrost dostępności produktów spożywczych, spadek ich jakości oraz niższa cena żywności przetworzonej, wywiera zdecydowany wpływ na zwiększenie podaży energii w dziennych racjach pokarmowych. Przeciwdziałanie fali otyłości, która zakrawa obecnie o miano epidemii na świecie jest na ustach wielu specjalistów do spraw zdrowia [1].

W medialnym szumie informacyjnym ciężko nie pogubić się w mnogości zaleceń na temat sposobu radzenia sobie z nadmierną masą ciała. Doprowadza to często do wyboru skrajnych, restrykcyjnych metod, mających w szybki sposób przybliżyć jednostki je stosujące, do wyznaczonego celu.

Zbyt drastyczne obniżanie kaloryczności posiłków, nieuzasadniona eliminacja niektórych składników żywności (np. gluten, tłuszcze, węglowodany), wydłużanie przerw między posiłkami, posty żywieniowe, wywiera negatywny wpływ na stan odżywienia, oraz zachowania żywieniowe stosujących je osób [2,3].

Wyidealizowanie obrazu własnego ciała, promowane w XXI wieku stanowi element przedstawiany jako niezbędny w dążeniu do osiągnięcia sukcesu zarówno w sferze, społecznej jak i zawodowej. Chęć osiągnięcia doskonałości, często przyćmiewa inne ważne aspekty życia. Restrykcyjne diety, wprowadzające zmiany zarówno ilościowe jak i jakościowe w zwyczajowym sposobie odżywiania, nie są obojętne zarówno dla zdrowia fizycznego jak i psychicznego. Długotrwałe, negatywne zmiany w zwyczajowym sposobie żywienia, często negatywnie wpływają na relację człowieka z pokarmem, równocześnie oddalając go od wyznaczonych celów sylwetkowych i zdrowotnych [2]. Powoduje to pogorszenie stanu psychicznego. Napędza spiralę niepowodzeń i błędne koło – diet i wyrzeczeń – kończących się efektem jojo i pogorszeniem stanu zdrowia i samopoczucia. Zmniejszenie poczucia własnej skuteczności spowodowane niepowodzeniem w sferze kontroli nad procesem jedzenia, powoduje nasilenie zachowań dysfunkcyjnych jednostki przejawiających się często jako jedzenie emocjonalne i nadmierne objadanie się [1,2,3].

Stan emocjonalny może być zarówno przyczyną spożywania pokarmów, jak i konsekwencją tego co jemy. To jaką żywność wybieramy, tępo jedzenia i motywacja do sięgnięcia po posiłek, również zależy od stanu emocjonalnego jednostki [2,3,4].

Funkcja fizjologiczna mechanizmu występowania uczucia głodu i sytości ma swoje źródło w podwzgórzu, natomiast coraz częściej zachowania żywieniowe przestają pełnić funkcję fizjologiczną, a zamiast tego służą zaspokojeniu innych potrzeb. Zachowania żywieniowe mogą być formą wyrażania emocji, mogą służyć zaspokojeniu potrzeby miłości, bezpieczeństwa, mogą być sposobem zwrócenia na siebie uwagi, formą nagrody bądź kary.

Jedzenie często bywa sposobem na poradzenie sobie z napięciem, stresem. Jest też sposobem na radzenie sobie z nudą. Utrata kontroli nad ilością spożywanego wówczas jedzenia może mieć wpływ na stosowanie restrykcji żywieniowych w celu redukcji masy ciała [1].

Nadmierne skupienie na kontroli w sferze podstawowych potrzeb życiowych, jak i nadmierne spożywanie pokarmów stwarza zagrożenie dla funkcjonowania jednostki, a w konsekwencji zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń odżywiania, które ze względów na zmieniające się trendy, są co raz częściej diagnozowane w społeczeństwie [4]. Właściwa edukacja żywieniowa społeczeństwa, wydaje się być czynnikiem niezbędnym, mogącym przeciwdziałać negatywnym skutkom zarówno nadmiernej pobłażliwości jak i restrykcji w stosunku do spożywanych pokarmów, ponieważ brak odpowiedniej wiedzy żywieniowej stanowi realne zagrożenie dla zdrowia społeczeństwa [4]. Jednym ze stosowanych w naszym gabinecie ćwiczeń psychodietetycznych do pracy z pacjentem, uczących większej cierpliwości i racjonalnego podejścia w trakcie procesu redukcji masy ciała jest praca nad wizualizacją, czyli wyobrażenie sobie do czego chce pacjent dążyć, określenie celu bez użycia wartości wyrażonej w kilogramach lub rozmiarach a następnie określenie aktualnej sytuacji i zastanowienie się jakie konsekwentne kroki konieczne są do wdrożenia aby znaleźć się w pożądanym punkcie. Zadanie to ma celu pokazanie, że odchudzanie jest procesem długotrwałym i potrzebujemy w ten proces zainwestować wiele wewnętrznych zasobów psychoenergetycznych co uczy dystansu do sytuacji i pozwala na spojrzenie na siebie w sposób mniej krytyczny, zmniejsza to ryzyko stosowania przez pacjenta nadmiernych restrykcji żywieniowych oraz zmniejsza szansę efektu powrotu do wyjściowej masy ciała po zakończeniu procesu odchudzania, zmniejsza ilość rezygnacji w trakcie procesu leczenia.

Zastanów się i opisz w pięciu słowach, przymiotnikach jaka jest Twoja idealna masa ciała:

1. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
2. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
3. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
4. ………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zastanów się jak wygląda Twoja obecna sytuacja, jak obecnie postrzegasz siebie?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Napisz, jakie działania potrzebujesz podejmować konsekwentnie, aby przejść z Twojego aktualnej masy ciała do tej, którą pragniesz. Moje 10 konsekwentnych działań to:
1. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
2. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
3. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
4. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
5. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
6. …………………………………………………………………………………………………………………………………
7. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
8. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
9. ………………………………………………………………………………………………………………………………….
10. ……………………………………………………………………………………………………………………………….

 


Bibliografia:

1.Sekuła M., Boniecka I., Paśnik K.: Ocena zachowań zdrowotnych, żywieniowych i poczucia własnej skuteczności chorych z otyłością olbrzymią, Psychiatr. Pol. 2019; 53(5): 1125–1137.
2. Brytek- Matera A.:Restrykcje żywieniowe i ich konsekwencje, Nowości w psychologii, NR 26
3. Szczygieł D., Kadzikowska-Wrzosek R.: Emocje a zachowania żywieniowe – przegląd badań , Zeszyty Naukowe Akademii Morskiej w Gdyni, nr 86, grudzień 2014.
4. Michalska A., Szejko N., Jakubczyk A.,Wojnar M.:Niespecyficzne zaburzenia odżywiania się – subiektywny przegląd, Psychiatr. Pol. 2016; 50(3): 497–507.

Autor:

mgr Anna Pawlik

Przeczytaj kolejne artykuły naszego eksperta