Logo Paleta Diet - Gabinety Dietetyczne - dr n. o zdr. Patrycja Kłósek

Zjawisko reaktancji – dlaczego stawiamy opór?

Dlaczego tak trudno zmienić niektórych przekonania? Dlaczego osoby, które wyraźnie potrzebują zmiany, po której czeka na nich wiele korzyści- nie chcą jej dokonać i stawiają opór? Wyjaśnieniem może być zjawisko reaktancji psychologicznej.

Teoria reaktancji inaczej zwana teorią oporu wobec wpływów społecznych. Zwana jest także pod nazwą indywidualnej wolności i kontroli [1]. Jej główny fundament stanowi pojęcie zagrożenia osobistej wolności jednostki.

Teoria zakłada, że każdy z nas typuje jakąś grupę zachowań lub myśli, w stosunku do których czuje głębokie własne i osobiste uprawnienie. Gdy czujemy zagrożenie w zakresie tych myśli, bądź zachowań wzbudzone są w nas negatywne emocje. Sprawia to, że czujemy iż nasze wyuczone zachowania są dla nas jeszcze bardziej atrakcyjniejsze. Schemat ten uruchamia tendencję do odbudowania uczucia swobody [2].

Osoba w trakcie reaktancji sprzeciwia się wytycznym, zaleceniom z zewnątrz, angażuje w zakazane działania i trudno poddaje się perswazji.

Człowiek może także stosować postawę bierną w wielu sytuacjach, jeżeli czuje, że pomoże mu to w poczuciu wolności którą utracił. Opór wyrażać się może w różnych formach w sferze behawioralnej, poznawczej, a także emocjonalnej [3].

W zależności od wielu czynników siła reaktancji może być różna. W kontekście procesu odchudzania im więcej ograniczeń tym większy sprzeciw. Przykładowo osoba, która nigdy się nie odchudzała na myśl, że ma zrezygnować ze słodyczy, słonych przekąsek na pewien okres czasu, wzbudza w niej negatywne emocje, gdyż te ograniczenia są dla niej zbyt drastyczne. Natomiast propozycja zmniejszenia częstotliwości spożycia słodyczy np. do dwóch razy w tygodniu dla tej osoby, może się spotkać z większym zrozumieniem.
Z drugiej strony dla osoby, po wielu próbach odchudzania rezygnacja z przetworzonej żywności na diecie, nie jest niczym zaskakującym. Może się jednak okazać, że osoba po wielu próbach odchudzania zazwyczaj nieudanych- ma przykre doświadczenia. Przykładowo- poprzednia dieta mogła być źle skomponowana, zbyt restrykcyjna, lub monotonna. W takiej sytuacji nasz przyszły pacjent nie znając wcale metod współpracy może okazywać opór od samego początku i niechętnie podchodzić do pewnych wytycznych i zaleceń.

Opór pojawia się tam, gdzie występują negatywne emocje, skojarzenia. W związku z powyższym dietoterapia powinna być ukierunkowana przede wszystkim na redukcję oporu przez dostosowanie odpowiednich narzędzi oraz technik motywacyjnych. Niezwykle pomocna będzie także umiejętność ustalania celów jakościowych. Cele ujęte ogólnie, nierealne, w przeciwieństwie do celów konkretnych i realistycznych, są trudniejsze do osiągnięcia, ponieważ nie jest określony jasno ich sposób realizacji i trudniej jest opracować dla nich plan działania [4].

Autor:
mgr Donata Krawczyk

Bibliografia:
1.Seemann E.A., Carroll S.J., Woodard A., Mueller M.L. 2008, The Type of Threat Matters: Differences in Similar Magnitude Threats Elicit Differing Magnitudes of Psychological Reactance, North American Journal of Psychology, 3.
2.Donnell A.J., Thomas A., Buboltz W.C.,2001, Psychological Reactance: Factor Structure and Internal Consistency of the Questionnaire for the Measurement of Psychological Reactance, The Journal of Social Psychology, 141
3.Pasikowski S. Opór indywidualny. Teorie, klasyfikacje i diagnozowanie w ujęciu psychologicznym. Teraźniejszość-Człowiek-Edukacja. Nr 68 (4), 2014.
4.Kadzikowska- Wrzosek R., Szczygieł D., Samoregulacja zachowań żywieniowych: wpływ standardów oraz mechanizmów kontroli działania. Zeszyty Naukowe Akademii Morskiej W Gdyni, nr 86, 2014.

Projekt i realizacja - zatorski.eu - profesjonalne strony internetowe dla biznesu - Powered by WordPress